خوردن آن در آماس‌هاى سخت داخلى سودمند است ضماد آن در التهاب كيسه اشكى چشم 12 * و ورم ملتحمه چشم 13 * ، تيرگى چشم ، جرب ، جوش ، خارش و درد سودمند است نشستن در جوشانده آن به بيرون آمدن بچه و بچه‌دان سرعت مىبخشد ( تت قانون 264 ) . بابونج ، بابونك ، بابونق ، تفاح الارض 14 * و آن حبق البقر است و به اندلسى مسناله 15 * و به يونانى خامائى ملون 16 * و كماميلون 17 * ناميده مىشود و آن به شكل دو نوع گل زرد و گل سفيد است ( شرح اسماء م 39 ) . ابن بيطار مىنويسد من مىگويم نوع سفيد بابونج كه ديوسكوريد ذكر نموده است در مصر آن را كركاس و اهل اندلس آن را مقارجه مىنامند و آن نام لاتين است و اهل افريقا آن را رجل الدجاجه اعراب آن را اقحوان مىنامند و امروزه بين پزشكان زياد رايج نيست و نوع ديگر آن در افريقا بابونق ناميده مىشود و ابو العباس نباتى گويد بابونق نوع عطرى بابونج است 18 * ( تت جامع مفردات ج 1 ص 74 ) . بهترين وى آن است كه گل وى زرد بود و بزرگ بود بخار وى در آخر نزله‌ها به غايت نافع بود ، اگر به آب سركه بپزند و در آخر سر بر بخار آن دارند چشم را پاك گرداند و درد زايل كند و اگر ادمان كنند اگر چشم به آب بابونج بشويند درد ساكن كند . . . ( اختيارات بديعى 52 ) . بابونج كه بابونق و به يونانى اوتيتمن ناميده مىشود و ما آن را بيسون مىناميم . . . مقوى باه و ضد سم است و دود آن حشرات را دور مىكند و روغن آن در كرى ، ميگرن ، درد پشت ، سياتيك ، درد مفاصل ، نقرس و جرب سودمند است ( تت تذكره 68 ) . به فارسى بابونه گويند در جميع اجزاء مثل اقحوان است مگر در گل كه كوچكتر است . . . بيخ او گرم و خشك‌تر و در افعال قوىتر از گل و يك مثقال او با شراب و عسل به غايت محرك باه است . . . ( تحفه 40 ) . روغن آنكه گل آن را در روغن كنجد چهار وزن آن اندازند و در آفتاب گذارند و هفته‌اى يك مرتبه تجديد نمايند تا سه دفعه . . . جهت دفع لرز حميات بلغمى و سوداوى و ادرار عرق و تسديد مسام كه از سرما باشد . . . و قطور آن در گوش جهت ثقل سامعه نافع . . . ( مخزن 124 ) . قدر شربتش تا سه مثقال است ( فروغ ناصرى 132 ) . در اروپا عموما بابونه رومى يا بابونه معطر Camomille romain استعمال مىشود و در ايران عوض او بابونه شيرازى است . دم‌كرده او چهار الى 12 گرم در دويست و پنجاه گرم آب مستعمل است . جوشانيده اين گياه 30 تا 40 گرم جهت بخور دادن مستعمل است . گرد گل او 1 تا 8 گرم ممد عمل هضم و دافع حمى است به جهت تحريك عمل هضم دم‌كرده گرم او داده مىشود و ممكن است كه اوجاع تشنجى شديد معده را نيز ساكت سازد و در قولنج دم‌كرده او به‌طور حقنه مفيد است ( مفتاح الادويه 191 ) . مطبوخ گل بابونه در تقويت معده و دفع رياح بطنى و تقويت اعصاب و دفع تشنج 19 * كثير الاستعمال . . . و حقنه مطبوع آن در نفخ طبلى شكم 20 * سودمند و نيز در ذوسنطاريا 21 * و اسهال مطبوخ گل آن مستعمل است . . . ( تلخيص از پزشكىنامه 134 ) به عنوان تونيك و مهيج مصرف مىشود دم‌كرده آن مدر و دفع‌كننده سنگ مثانه است ( شليمر 43 ) .